आयुष्मान भारत – प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना (PM-JAY) 2026

₹5 लाखांपर्यंत मोफत रुग्णालयीन उपचार | संपूर्ण माहिती, पात्रता, लाभ आणि अर्ज प्रक्रिया

आरोग्य खर्च अनेक गरीब कुटुंबांसाठी आर्थिक अडचण निर्माण करतो. गंभीर आजार, शस्त्रक्रिया किंवा आपत्कालीन उपचार हे लाखोंमध्ये खर्च करतात. अशा परिस्थितीत भारत सरकारची आयुष्मान भारत – प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना (PM-JAY) एक मोठा आधार ठरली आहे.

ही योजना आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांना ₹5,00,000 पर्यंत वार्षिक कॅशलेस रुग्णालयीन कव्हर देऊन त्यांचा आर्थिक आणि आरोग्य सुरक्षा स्तर वाढवते. या लेखात तुम्हाला योजनेचे सर्व पैलू, पात्रता निकष, अर्ज प्रक्रिया आणि अधिकृत मार्गदर्शन मराठीत सविस्तर मिळेल.

योजना अवलोकन (Overview)

आयुष्मान भारत – PMJAY ही भारत सरकारची प्रमुख आरोग्य विमा मोहीम आहे.

योजनेचे उद्दिष्ट:

• गंभीर आजारांमध्ये आर्थिक संरक्षण प्रदान करणे

• गरीब व वंचित कुटुंबांना कॅशलेस रुग्णालयीन उपचार उपलब्ध करणे

• देशभर गुणवत्तापूर्ण आरोग्य सेवा पोहोचवणे

• खिशातून होणारा आरोग्य खर्च कमी करणे

योजनेत दोन मुख्य घटक आहेत:

1. Health and Wellness Centres (HWCs) – प्राथमिक आरोग्य सेवांची मजबुती

2. PM-JAY – दुय्यम व तृतीयक रुग्णालयीन उपचारासाठी आर्थिक सुरक्षा

योजनेचे वर्णन व उद्दिष्टे

PM-JAY ही रुग्णालयीन खर्चासाठी आर्थिक संरक्षण देणारी योजना आहे.

• प्रत्येक पात्र कुटुंबाला ₹5,00,000 वार्षिक कॅशलेस कव्हर

• Secondary आणि tertiary care उपचारांसाठी

• पूर्वीचे आजार (Pre-existing diseases) कव्हर केले जातात

• देशभर Empanelled सरकारी आणि खाजगी हॉस्पिटलमध्ये सुविधा

सुरूवात व प्रशासन

• लाँच दिनांक: 23 सप्टेंबर 2018

• संबंधित मंत्रालय: Ministry of Health and Family Welfare

• अंमलबजावणी संस्था: National Health Authority

• सदर योजना: Central & State Government funded

लाभार्थी

योजना मुख्यतः आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांना लाभ देते.

ग्रामीण भागातील पात्रता

किमान एक निकष पूर्ण करणारी कुटुंबे पात्र:

• कच्च्या घरात राहणारे

• 16–59 वर्षे वयोगटातील प्रौढ सदस्य नसणे

• SC/ST कुटुंब

• दिव्यांग सदस्य आणि सक्षम प्रौढ नसणे

• भूमिहीन कुटुंब

• निराधार / भिक्षुक / आदिम जमाती / मुक्त बंधमजूर

शहरी भागातील पात्रता

खालील व्यवसाय गटातील कामगार पात्र ठरतात:

• घरकाम करणारे

• रिक्षाचालक / ड्रायव्हर

• बांधकाम कामगार / प्लंबर / मजूर

• सफाई कर्मचारी / माली

• रस्त्यावर विक्रेते / चपलकार

• छोट्या दुकानातील सहाय्यक

• इलेक्ट्रिशियन / मेकॅनिक / कारागीर

• चौकीदार / धोबी

अपात्रता (Who is Not Eligible)

• सरकारी कर्मचारी

• चारचाकी वाहन किंवा मोठी शेती जमीन असलेले

• मासिक उत्पन्न ₹10,000 पेक्षा जास्त असलेले

• ₹50,000 पेक्षा जास्त कर्जमर्यादा असलेले किसान कार्ड धारक

• पक्क्या घरात राहणारे

आवश्यक दस्तऐवज

• आधार कार्ड / PAN कार्ड

• पत्त्याचा पुरावा

• रेशन कार्ड / कुटुंब ओळखपत्र

• उत्पन्न / जात प्रमाणपत्र

• कौटुंबिक माहितीचे पुरावे (एकत्रित किंवा स्वतंत्र कुटुंब)

अर्ज प्रक्रिया (Step-by-Step)

1. CSC किंवा Empanelled हॉस्पिटलला भेट

2. Ayushman Mitra नावाची प्रणाली वापरून पात्रता तपासणे

3. आधार आणि कुटुंब तपशील पडताळणी

4. आवश्यक दस्तऐवज अपलोड करणे

5. राज्य आरोग्य एजन्सीकडून मंजुरी

6. मंजुरी झाल्यानंतर ई-कार्ड जारी

नोट: अर्जासाठी स्वतंत्र ऑनलाइन फॉर्म नाही.

पात्रता तपासणी

• अधिकृत पोर्टल: https://mera.pmjay.gov.in

• टोल फ्री हेल्पलाइन: 14555 / 1800-111-565

• CSC किंवा Empanelled हॉस्पिटलमध्ये सहाय्य उपलब्ध

मुख्य लाभ व कव्हरेज

• हॉस्पिटलायझेशन (Inpatient)

• शस्त्रक्रिया

• ICU व Non-ICU सेवा

• औषधे, तपासण्या

• प्री- आणि पोस्ट-हॉस्पिटलायझेशन खर्च (15 दिवस)

• राहणी व अन्न सुविधा

OPD सेवा योजनेत कव्हर होत नाही

महत्वाचे सूचना / Warnings

• सर्व माहिती सरकारी स्रोतांवर आधारित आहे

• कोणत्याही खाजगी एजंटद्वारे पैसे देऊन नोंदणी करू नका

• नियम व अटी बदलू शकतात, अधिकृत पोर्टलवर तपासा

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

PM-JAY अंतर्गत किती रक्कम मिळते?

प्रति कुटुंब प्रति वर्ष ₹5 लाखांपर्यंत कॅशलेस रुग्णालयीन उपचार मिळतो.

ही योजना मोफत आहे का?

होय. अर्ज, ई-कार्ड व उपचार पूर्णपणे मोफत आहेत.

पूर्वीचे आजार कव्हर होतात का?

होय. सर्व पूर्वीचे आजार Day-1 पासून कव्हर होतात.

खाजगी रुग्णालयात उपचार मिळतो का?

होय. Empanelled सरकारी आणि खाजगी रुग्णालयात कॅशलेस सुविधा उपलब्ध.

PM-JAY कार्ड देशभर वापरता येते का?

होय. कार्ड देशभर कोणत्याही Empanelled हॉस्पिटलमध्ये वापरता येते.

महत्त्वाची सूचना (Government Disclaimer)

ही माहिती शासनाच्या अधिकृत सार्वजनिक स्रोतांवर आधारित आहे. सेवा अटी, प्रक्रिया, शुल्क किंवा कालमर्यादा विभागानुसार बदलू शकतात. अंतिम व अद्ययावत माहितीसाठी नेहमी अधिकृत आपले सरकार पोर्टलचा संदर्भ घ्यावा.

अधिकृत माहिती आणि अद्ययावत तपशीलांसाठी PM-JAY अधिकृत पोर्टल पहा.

For other yojana details please visit www.yojanaprakashan.in

Disclaimer:

This article is for information purpose. We have tried our best to include as much detailed information from legitimate sources and web-references as possible. If you find any details incorrect or you have any inputs to share us and improve our post; we welcome all your comments. We also want to initiate support services to the once who need help in applying for these portals and services but needs more help. Do write us back here and we will be happy to receive you at our inbox.

Thank you for reading our posts.