आई कर्ज योजना ही महाराष्ट्र शासनाची एक महत्त्वाची योजना असून तिचा उद्देश महिलांना उद्योजकतेकडे प्रोत्साहन देणे हा आहे. विशेषतः पर्यटन व पर्यटनाशी संबंधित क्षेत्रांमध्ये (Tourism & Allied Sectors) महिला उद्योजकांना आर्थिक आधार देण्यासाठी ही योजना राबवली जाते. या योजनेंतर्गत पात्र महिला उद्योजकांना ₹15 लाखांपर्यंत कर्ज उपलब्ध करून दिले जाते आणि शासनाकडून ठराविक मर्यादेत व्याज सहाय्य (Interest Subsidy) दिले जाते.
या योजनेमुळे लाभार्थींवरील व्याजाचा आर्थिक भार कमी होतो आणि मुख्यतः मूळ कर्जरकमेची (Principal Amount) परतफेड करणे सुलभ होते. त्यामुळे महिलांना स्वयंरोजगार, व्यवसाय विस्तार आणि शाश्वत उत्पन्ननिर्मिती करण्यासाठी मोठे प्रोत्साहन मिळते.
योजनेची उद्दिष्टे (Objectives)
- महिलांना व्यवसाय सुरू करण्यासाठी व वाढवण्यासाठी संरचित आर्थिक सहाय्य देणे
- महाराष्ट्रातील पर्यटन व संलग्न व्यवसायांचा विकास करणे
- संस्थात्मक कर्ज मिळवताना व्याजाचा भार कमी करणे
- व्यवसायात महिलांचे मालकी हक्क व नेतृत्व मजबूत करणे
- स्थानिक रोजगार निर्मिती व शाश्वत उत्पन्नाला चालना देणे
- महाराष्ट्रातील पात्र महिला-नेतृत्वाखालील उद्यमांना समावेशक विकासाचा लाभ देणे
योजनेचे वर्णन (Description)
आई कर्ज योजना ही महाराष्ट्र शासनाची महिला उद्योजकांसाठीची कर्ज सहाय्य योजना आहे. मान्यताप्राप्त बँका व वित्तीय संस्थांमार्फत देण्यात येणाऱ्या व्यवसाय कर्जावर शासनाकडून व्याज सहाय्य दिले जाते. पारदर्शक पात्रता अटी, स्पष्ट मार्गदर्शक तत्त्वे व आवश्यक कागदपत्रांच्या आधारे ही योजना राबवली जाते.
योजना कोणी सुरू केली?
ही योजना महाराष्ट्र शासनाच्या पर्यटन संचालनालयामार्फत (Directorate of Tourism, Maharashtra) सुरू करण्यात आली आहे. महिला सक्षमीकरण व पर्यटन विकास या व्यापक धोरणांचा हा एक भाग आहे.
योजना कधी सुरू झाली?
जून 2023 मध्ये महाराष्ट्र शासनाने अधिकृत धोरण व अधिसूचना जारी करून आई कर्ज योजनेची अंमलबजावणी सुरू केली.
कर्ज रक्कम व आर्थिक सहाय्य (Loan Amount & Financial Assistance)
- पात्र महिला उद्योजकांना ₹15 लाखांपर्यंत कर्ज उपलब्ध
- कर्जाचा उपयोग व्यवसाय स्थापना, विस्तार किंवा आधुनिकीकरणासाठी
- कर्ज वितरण मान्यताप्राप्त बँका / वित्तीय संस्थांमार्फत
- शासनाकडून ठराविक अटींनुसार व्याज सहाय्य
- कर्जाची मूळ रक्कम व परतफेडीची अट बँकेच्या धोरणानुसार
योजनेअंतर्गत समाविष्ट व्यवसाय (Eligible Business Activities)
- होमस्टे, बेड अँड ब्रेकफास्ट व नोंदणीकृत निवास सुविधा
- ट्रॅव्हल एजन्सी, टूर ऑपरेटर्स व पर्यटन सेवा पुरवठादार
- रेस्टॉरंट्स, कॅफे व पर्यटनाशी संबंधित खाद्यसेवा
- हॉस्पिटॅलिटी सहाय्य सेवा व पर्यटक सुविधा
- पर्यटनाशी संलग्न सूक्ष्म, लघु व मध्यम उद्योग (MSME)
कोणाला लाभ मिळतो? (Who are Supported)
- महाराष्ट्रातील महिला उद्योजक
- पर्यटन व संलग्न क्षेत्रांतील महिला-नेतृत्वाखालील व्यवसाय
- होमस्टे, प्रवास सेवा, हॉस्पिटॅलिटी व पर्यटनाशी निगडित उद्योग
- नोंदणीकृत व नियमांचे पालन करणारे व्यवसाय
पात्रता निकष (Eligibility Criteria)
- अर्जदार महिला असणे आवश्यक
- महाराष्ट्राची कायम रहिवासी असणे
- व्यवसाय महाराष्ट्रात नोंदणीकृत असणे
- किमान 50% मालकी व व्यवस्थापन महिलांकडे असणे
- व्यवसाय पर्यटन किंवा मान्यताप्राप्त संलग्न क्षेत्रात असणे
- बँक व कागदपत्रांच्या अटी पूर्ण करणे
आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
- आधार कार्ड
- पॅन कार्ड
- महाराष्ट्र रहिवासाचा पुरावा
- पासपोर्ट साईज फोटो
- व्यवसाय नोंदणी प्रमाणपत्र (उद्यम, दुकान अधिनियम इ.)
- बँक खाते तपशील व रद्द केलेला धनादेश
- सविस्तर प्रकल्प अहवाल (Project Report)
- महिला मालकी व नियंत्रणाबाबत स्वयंघोषणा
- GST / FSSAI / पर्यटन नोंदणी (लागू असल्यास)
- पूर्ण भरलेला अर्ज फॉर्म
योजनेचे फायदे (Benefits)
- ₹15 लाखांपर्यंत आर्थिक सहाय्य
- शासनाकडून व्याज सहाय्य
- महिलांसाठी संस्थात्मक कर्ज सुलभ
- स्वयंरोजगार व उद्योजकतेला प्रोत्साहन
- पर्यटन क्षेत्राचा स्थानिक विकास
- रोजगार निर्मितीस चालना
अर्ज प्रक्रिया (Application Process)
आई कर्ज योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया ऑफलाइन पद्धतीने केली जाते.
- अर्ज व कागदपत्रे पर्यटन संचालनालय / जिल्हा पर्यटन कार्यालयात सादर करणे
- पात्रतेची छाननी व पडताळणी
- बँकेकडे कर्ज मंजुरीसाठी प्रस्ताव
- बँकेमार्फत कर्ज वितरण व शासनाकडून व्याज सहाय्य
टीप: अंतिम कर्ज मंजुरी बँकेच्या धोरणांवर अवलंबून असते.
बँकांची भूमिका (Role of Banks)
- कर्ज मूल्यांकन व मंजुरी
- प्रकल्प व्यवहार्यता तपासणी
- परतफेड क्षमतेचे मूल्यांकन
- अंतिम निर्णय बँकेच्या स्वविवेकाधिकारात
आई कर्ज योजना – अधिकृत शासकीय लिंक
१) महाराष्ट्र पर्यटन विभाग – अधिकृत शासकीय वेबसाइट
ही महाराष्ट्र शासनाच्या पर्यटन विभागाची अधिकृत वेबसाइट आहे. येथे आई कर्ज योजना, धोरणे, मार्गदर्शक सूचना व अधिकृत अधिसूचना प्रकाशित केल्या जातात.
२) आई कर्ज योजना अर्ज / नोंदणी पोर्टल
हा आई कर्ज योजनेसाठी अधिकृत अर्ज व नोंदणी पोर्टल आहे. पात्र महिला उद्योजक येथे अर्ज करू शकतात आणि अर्जाची स्थिती पाहू शकतात.
- नवीन अर्ज करणे
- नोंदणी (Registration)
- अर्जाची स्थिती पाहणे
अर्ज / नोंदणी:
https://aai-portal.maharashtratourism.gov.in/aai-register/
लॉग-इन (अर्ज स्थिती):
https://aai-portal.maharashtratourism.gov.in/aai-users/
टीप: अर्ज स्थिती पाहण्यासाठी नोंदणीकृत मोबाइल नंबर / लॉग-इन तपशील आवश्यक आहे.
३) AAI धोरण व अधिकृत मार्गदर्शक सूचना (PDF)
या PDF मध्ये AAI Policy, व्याज सहाय्य, पात्रता अटी, आवश्यक कागदपत्रे व अंमलबजावणी प्रक्रिया अधिकृतरित्या दिलेली आहे.
४) नागरिक सनद (Citizen Charter) – पर्यटन विभाग
या पेजवर पर्यटन संचालनालयाची सेवा मानके, जबाबदाऱ्या व संपर्क माहिती दिलेली आहे.
https://aai-portal.maharashtratourism.gov.in/citizen-charter/
५) पर्यटन धोरणे व अर्ज सूची (Policies & Applications)
या पेजवर महाराष्ट्र पर्यटन विभागांतर्गत विविध योजना, धोरणे आणि अर्जांचे अधिकृत लिंक दिलेले आहेत.
महत्त्वाची सूचना (Disclaimer)
- आई कर्ज योजनेसाठी स्वतंत्र सार्वजनिक स्टेटस-लिंक उपलब्ध नाही
- अर्जाची स्थिती पाहण्यासाठी फक्त अधिकृत AAI पोर्टल वापरावा
- तृतीय-पक्ष वेबसाईटवरील माहितीवर अवलंबून राहू नये
- कर्ज मंजुरी व वितरणाचा अंतिम निर्णय संबंधित बँकेकडे असतो
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
नाही. कर्ज बँकांकडून दिले जाते. शासन फक्त व्याज सहाय्य देते.
तारणाबाबतचा निर्णय संबंधित बँक घेते.
होय, पात्र अटी पूर्ण केल्यास.
पर्यटन संचालनालय, महाराष्ट्र किंवा संबंधित जिल्हा पर्यटन कार्यालयात.
For other yojana details please visit www.yojanaprakashan.in
Disclaimer:
This article is for information purpose. We have tried our best to include as much detailed information from legitimate sources and web-references as possible. If you find any details incorrect or you have any inputs to share us and improve our post; we welcome all your comments. We also want to initiate support services to the once who need help in applying for these portals and services but needs more help. Do write us back here and we will be happy to receive you at our inbox.
Thank you for reading our posts.