ADS योजना

वार्षिकी जमा योजना (Annuity Deposit Scheme – ADS) ही सरकारद्वारे समर्थित बचत योजना असून, ती व्यक्तींना ठराविक कालावधीसाठी स्थिर व निश्चित मासिक उत्पन्न देण्यासाठी डिझाइन करण्यात आली आहे. या योजनेत, अधिकृत बँकेत एकदाच एकत्र रक्कम जमा केली जाते आणि ती रक्कम निश्चित मासिक वार्षिकी हप्त्यांद्वारे (मूळ रक्कम व व्याजासह) परत मिळते.

ही योजना विशेषतः निवृत्त कर्मचारी, ज्येष्ठ नागरिक तसेच नियमित घरगुती किंवा दैनंदिन खर्चासाठी निश्चित उत्पन्नाची गरज असलेल्या व्यक्तींकरिता उपयुक्त आहे.

ADS अंतर्गत मिळणाऱ्या उत्पन्नावर लागू असलेले व्याज प्रचलित आयकर नियमांनुसार करपात्र आहे. निश्चित उत्पन्न, भांडवली सुरक्षितता आणि पुनर्निवेश जोखीम टाळण्याच्या दृष्टीने ही योजना दीर्घकालीन आर्थिक नियोजनासाठी विश्वासार्ह पर्याय मानली जाते.

उद्दिष्टे

• विशेषतः निवृत्त व्यक्ती व ज्येष्ठ नागरिकांना स्थिर व हमीदार मासिक उत्पन्न उपलब्ध करून देणे

• वार्षिकी-आधारित परतफेड प्रणालीद्वारे शिस्तबद्ध दीर्घकालीन बचतीला प्रोत्साहन देणे

• अधिकृत बँकांमार्फत हमीदार परताव्यामुळे पुनर्निवेश व बाजाराशी संबंधित जोखीम कमी करणे

• भांडवली संरक्षणासह सुरक्षित बचत पर्याय देऊन प्रभावी आर्थिक नियोजनास मदत करणे

वर्णन

वार्षिकी जमा योजना (ADS) ही ठराविक कालावधीसाठी निश्चित मासिक उत्पन्न देणारी योजना आहे. या योजनेत एकदाच एकत्र रक्कम अधिकृत बँकेत जमा केली जाते आणि ती रक्कम ठराविक कालावधीत नियमित मासिक वार्षिकी हप्त्यांमध्ये (मूळ रक्कम व व्याजासह) परत मिळते. यामुळे संपूर्ण कालावधीत उत्पन्न पूर्वनिश्चित व अंदाजे राहते.

मुख्य वैशिष्ट्ये

• निवडलेल्या कालावधीसाठी निश्चित मासिक वार्षिकी रक्कम

• अधिकृत बँकेत एकदाच एकत्र रक्कम जमा करण्याची सुविधा

• मासिक हप्त्यांमध्ये मूळ रक्कम व व्याजाचा समावेश

• नियमन केलेल्या बँकिंग चौकटीत योजना कार्यरत असल्याने सुरक्षितता

• पूर्वनिश्चित परतफेड रचनेमुळे बाजार व पुनर्निवेशाशी संबंधित अनिश्चितता कमी होते

योजना कोणी सुरू केली

वार्षिकी जमा योजना (ADS) भारत सरकारने संरचित दीर्घकालीन बचतीला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि नियमन केलेल्या बँकिंग प्रणालीद्वारे नागरिकांना सुरक्षित व नियमित उत्पन्न उपलब्ध करून देण्यासाठी सुरू केली.

योजना कधी सुरू झाली

ही योजना 1989 साली भारत सरकारद्वारे सुरू करण्यात आली.

कोणाला लाभ होतो

• नियमित उत्पन्न शोधणारे निवृत्त कर्मचारी व ज्येष्ठ नागरिक

• मासिक रोख प्रवाहाची गरज असलेले पगारदार व स्वयंरोजगार करणारे व्यक्ती

• दीर्घकालीन उत्पन्न सुरक्षितता नियोजन करणारे नागरिक

• सुरक्षित, बँक-नियंत्रित आणि हमीदार परतावा असलेला बचत पर्याय शोधणारे व्यक्ती

पात्रता

वार्षिकी जमा योजना (ADS) साठी खालील अटी पूर्ण करणाऱ्या भारतीय रहिवासी व्यक्ती पात्र आहेत:

• वय 18 वर्षे किंवा त्याहून अधिक

• अधिकृत बँकेत वैध बचत किंवा ठेव खाते असणे

• बँकेच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार एकत्र रक्कम जमा करण्याची क्षमता

पात्रतेच्या अटी बँकेनुसार थोड्या प्रमाणात बदलू शकतात.

पात्रता कशी तपासावी

• वार्षिकी जमा योजना उपलब्ध असलेल्या जवळच्या बँक शाखेत भेट द्या

• बँक प्रतिनिधीकडून पात्रतेच्या अटी जाणून घ्या

• बँकेद्वारे उपलब्ध अधिकृत योजना तपशील वाचा

• अर्ज करण्यापूर्वी आपली पात्रता निश्चित करा

आवश्यक कागदपत्रे

• ओळखपत्र (आधार कार्ड, PAN कार्ड किंवा इतर सरकारी ओळखपत्र)

• पत्त्याचा पुरावा (आधार कार्ड, पासपोर्ट, मतदार ओळखपत्र किंवा वीज/पाणी बिल)

• PAN कार्ड (करासाठी अनिवार्य)

• अलीकडील पासपोर्ट साईज छायाचित्रे

• बँक खाते तपशील किंवा पासबुक प्रत

लाभ

• बँक-नियंत्रित वार्षिकी जमा योजनेद्वारे नियमित मासिक उत्पन्न

• अधिकृत बँकिंग नियमांअंतर्गत भांडवली सुरक्षितता व हमीदार परतावा

• बाजारातील जोखीम व व्याजदरातील चढ-उतारांपासून संरक्षण

• संरचित परतफेड प्रणालीमुळे पुनर्निवेश जोखीम कमी

• निवृत्ती नियोजन व दीर्घकालीन आर्थिक सुरक्षिततेसाठी उपयुक्त

कोण पात्र नाही

• अनिवासी भारतीय (NRI) आणि OCI

• 18 वर्षांखालील व्यक्ती

• कंपन्या, ट्रस्ट, भागीदारी संस्था व अन्य संस्थात्मक घटक

• बँकेने ठरवलेल्या पात्रता अटी किंवा किमान ठेव रक्कम पूर्ण न करणारे अर्जदार

कालावधी व ठेव रक्कम

• योजनेचा कालावधी खाते उघडताना निश्चित केला जातो

• संपूर्ण परतफेड कालावधीत तो कालावधी बदलत नाही

• गुंतवणूकदाराने एकदाच एकत्र रक्कम जमा करणे आवश्यक आहे

• मासिक वार्षिकी रक्कम ठेव रक्कम व निवडलेल्या कालावधीवर अवलंबून असते

• कालावधी व ठेव मर्यादा बँकेनुसार वेगवेगळ्या असू शकतात

व्याजदर

वार्षिकी जमा योजनेतील व्याजदर खाते उघडताना निश्चित केला जातो आणि संपूर्ण कालावधीत बदलत नाही. हा दर अधिकृत बँकांकडून प्रचलित बँकिंग मार्गदर्शक सूचनांनुसार ठरवला जातो. एकदा खाते उघडल्यानंतर निश्चित व्याजदरामुळे संपूर्ण कालावधीत उत्पन्न स्थिर राहते.

कर उपचार

• ADS अंतर्गत मिळणारे वार्षिकी उत्पन्न प्रचलित आयकर नियमांनुसार करपात्र आहे

• मासिक हप्त्यातील व्याजाचा भाग करपात्र उत्पन्नात समाविष्ट होतो

• आयकर नियमांनुसार TDS लागू होऊ शकतो

• कर विवरणपत्र भरताना गुंतवणूकदारांनी योग्य कर पालन करणे आवश्यक आहे

अर्ज प्रक्रिया

• वार्षिकी जमा योजना प्रामुख्याने ऑफलाइन पद्धतीने चालवली जाते

• अर्जदाराने अधिकृत बँक शाखेत प्रत्यक्ष भेट देणे आवश्यक आहे

• अर्ज सादर करणे, कागदपत्र तपासणी व ठेव रक्कम जमा करणे ही प्रक्रिया शाखेत पूर्ण होते

• काही बँका ऑनलाईन माहिती किंवा चौकशीची सुविधा देतात, मात्र पूर्ण ऑनलाईन नोंदणी उपलब्ध नाही

संदर्भ (References)

• Ministry of Finance, Government of India
  https://www.finmin.nic.in

• Reserve Bank of India
  https://www.rbi.org.in

• Income Tax Department, Government of India
  https://www.incometax.gov.in

• Authorized Public Sector Banks (SBI, PNB)
  https://www.sbi.co.in
  https://www.pnbindia.in
  SBI वार्षिकी जमा योजना – https://sbi.bank.in/web/personal-banking/investments-deposits/deposits/annuity-deposit-scheme

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

वार्षिकी जमा योजनेत वेळेपूर्वी खाते बंद करता येते का?

होय, बँकेच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार व लागू दंडाच्या अधीन राहून वेळेपूर्वी खाते बंद करण्याची परवानगी दिली जाऊ शकते.

खाते उघडल्यानंतर मासिक वार्षिकी रक्कम बदलता येते का?

नाही, खाते उघडताना निश्चित केलेली मासिक वार्षिकी रक्कम संपूर्ण कालावधीत बदलता येत नाही.

वार्षिकी जमा योजना दुसऱ्या बँकेत हस्तांतरित करता येते का?

नाही, एकदा खाते उघडल्यानंतर ही योजना एका बँकेतून दुसऱ्या बँकेत हस्तांतरित करता येत नाही.

या योजनेत नामनिर्देशन सुविधा उपलब्ध आहे का?

होय, बँकिंग नियमांनुसार खाते उघडताना नामनिर्देशन सुविधा उपलब्ध आहे.

खातेदाराचा मृत्यू झाल्यास काय होते?

उर्वरित ठेव रक्कम बँकेच्या प्रक्रियेनुसार नामनिर्दिष्ट व्यक्ती किंवा कायदेशीर वारसाला दिली जाते.

संयुक्त खाते उघडण्याची परवानगी आहे का?

काही बँका त्यांच्या अंतर्गत धोरणानुसार संयुक्त खाते उघडण्यास परवानगी देतात.

या योजनेवर कर्ज किंवा ओव्हरड्राफ्ट सुविधा मिळते का?

सामान्यतः वार्षिकी जमा योजनेवर कर्ज किंवा ओव्हरड्राफ्ट सुविधा दिली जात नाही.

मासिक वार्षिकी रक्कम थेट खात्यात जमा होते का?

होय, मासिक वार्षिकी हप्ते संबंधित बचत खात्यात थेट जमा केले जातात.

महागाईनुसार वार्षिकी रक्कम वाढते का?

नाही, संपूर्ण कालावधीत वार्षिकी रक्कम स्थिर राहते व महागाईनुसार बदल होत नाही.

कालावधी पूर्ण झाल्यानंतर योजना नूतनीकरण करता येते का?

नाही, योजनेत नूतनीकरणाची सुविधा उपलब्ध नाही. पुढील गुंतवणुकीसाठी नवीन ठेव करावी लागते.

महत्त्वाची सूचना (Government Disclaimer)

ही माहिती शासनाच्या अधिकृत सार्वजनिक स्रोतांवर आधारित आहे. सेवा अटी, प्रक्रिया, शुल्क किंवा कालमर्यादा विभागानुसार बदलू शकतात. अंतिम व अद्ययावत माहितीसाठी नेहमी अधिकृत आपले सरकार पोर्टलचा संदर्भ घ्यावा.

For other yojana details please visit www.yojanaprakashan.in

Disclaimer:

This article is for information purpose. We have tried our best to include as much detailed information from legitimate sources and web-references as possible. If you find any details incorrect or you have any inputs to share us and improve our post; we welcome all your comments. We also want to initiate support services to the once who need help in applying for these portals and services but needs more help. Do write us back here and we will be happy to receive you at our inbox.

Thank you for reading our posts.